ÇİZPİ

Çok geniş anlamda duygu ve davranışları konuşma, ilişki kurma yolları ile etkileyerek değiştirme demektir.

Psikolojide ise psikoterapi; psikiyatrist, psikolog ve psikolojik danışmanlar ile psikoloji bilgilerine dayanan, danışanın temel problemlerinin üstesinden gelebilmesi için; danışan terapist arasında olumlu bir terapötik ilişki kurularak ve özel teknikler kullanılarak yapılan uygulamalardır. Psikanaliz, psikodinamik terapi, davranış terapisi, kognitif terapi, bilişsel davranışçı terapi, emdr, hümanistik terapi, gestalt terapi, pozitif psikoterapi, bütüncül terapi, çözüm odaklı terapi gibi birçok yöntemi vardır.

Tüm dünyada yaygın olarak kullanılan, birçok psikolojik sorunun çözümlenmesinde etkinliği kanıtlanmış bir terapi yöntemidir. Yapılandırılmış seanslar içerir. Her seansın başında terapist ile danışan, o seansta hangi konu ile ilgili konuşacaklarını belirlerler ve o seansta o konu üzerinde çalışılır.

Hem danışan hem terapist bu sürece etkin olarak katılmakla birlikte danışana ödevler de verilmektedir. Danışan bu ödev ve uygulamaları diğer seansa kadar gerçekleştirmeli ve diğer seansta üzerine konuşulmalıdır.

BDT’nin temel amacı otomatik düşünceleri tespit etmek ve bunları alternatif düşüncelerle değiştirmektir. Her insanın aynı olaya farklı bakış açısı ve farklı otomatik düşünceleri vardır. Yoldan geçen bir arkadaşınızın size selam vermediğini düşünelim. Kimimiz çok üzülür, kimimiz o kişiye mesafe koyar, kimimiz kızar, kimimiz ise bu durumu önemsemez. Halbuki olay herkes için aynıdır. Burada önemli olan olayların kendisi değil bizim o olayları nasıl algıladığımız ve olaylara nasıl tepki verdiğimizdir. Gerek otomatik düşünceleri yeniden yapılandırarak gerekse davranışçı teknikler kullanarak bdt; danışanda farkındalık, değişim, gelişme hedefler.

“Geçmişin yüklerini artık sırtımdan atmak istiyorum…”

“İçimde bana baskı uygulayan beni bunaltan birşey var ve sanki dışarı çıksa rahatlayıp hafifleyeceğim, huzur bulacağım gibi hissediyorum…”

“Geçmişte yaşadığım olayları silmenin unutmanın bir yolu olsaydı…”

“Artık geçmişteki yaşadıklarımdan kurtulmak istiyorum.”

Gibi cümleler sizin kurduğunuz cümlelerdense; evet geçmişi hafızamızdan silmenin bir yolu yok ama EMDR ile geçmişte yaşanan olayların etkilerini önemli ölçüde azaltmanın bir yöntemi var. Adı EMDR yani göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme.

EMDR başa çıkmakta zorlanılan her türlü olayın mikro ve makrotravmaların çözümünde kullanılan etkili bir yöntemdir. Unutulmamalıdır ki sadece kaza, ölüm, istismar, afet gibi olaylar travma değildir. Eleştirilmek, güvenilmemek, dalga geçilmek, suçlanmak, önemsenmemek, yetersiz ve değersiz hissettirilmek, hakarete uğramak gibi durum ve olaylar da birer travmadır.

EMDR yönteminde olaya travmaya odaklanırken, terapistin yönergelerini uygulayıp belli bir süre boyunca ve belli bir hızla gözler sağa sola hareket ettirilir. Bu şekilde sağ ve sol beyne aynı anda uyarı verilmiş olur. Bu durum hem rahatlatıcıdır, hem çağrışımları hızlandırır ve olayların daha detaylı ve derin hatırlanmasını sağlar. Daha sonra duyarsızlaştırma sağlanır ve yeniden işlemleme gerçekleştirilir. Kendine özgü birçok tekniği vardır. Gevşeme egzersizlerinden yararlanılır ve uygulama esnasında duygudurum değerlendirmeleriyle; kişinin üzerinde bu olayın etkisinin ne kadar azaldığı belirlenmiş olur.

Kaynak: Gümüş, K. (2020). EMDR rehberi

Sanat terapisi kinin sözle ifade edemediği bastırdığı veya söylemekten kaçındığı korku, kaygı yaşantı, travmatik durum veya olayı ve birçok duyguyu sembollerle, çizimlerle, renklerle, maske, kukla, duvar resimleri, seramik, taş boyama gibi, uygulamalarla dışa vurmasını sağlar. Genellikle gruplar halinde uygulanır ve zamanla grubun birbiri ile de etkileşime girerek rahatlaması, gevşemesi, iç görü kazanması ve farklı bakış açıları, çözüm yolları geliştirmesi hedeflenir. Ayrıca müzik terapi, nefes terapi, psikodrama, gibi tekniklerle birlikte kullanımı kişide oldukça etkili sonuçlar yaratır.

Masal terapisi; psikoeğitim, problemin ve kaynağının belirlenmesi, davranış belirleme, davranışların çözümlenmesi, farklı bakış açılarının kazandırılması ve çocuğun travmatik olay ve durumlarda yalnız olmadığının hissettirilmesi için çocuk masallarını kullanan bir terapi yöntemidir. Çocuğa ve yaşadığı olay veya problemine yönelik masallar anlatlır, masal kartlarıyla uygulamalar yaptırılır ve hikaye zarlarıyla ve masal terapi malzeme ve kostümleriyle oyun terapisi uygulanarak çalışılır.

Kum terapisi bireye, kendi iç dünyasını, bilinçdışını, duygularını, yaşadığı ortam, olay ve kişiler arası ilişkilerini anlamlandırma ve anlatmasında olanak sağlar. Hem içgörü kazanır hem de hayatını yeniden yapılandırma fırsatı bulur. Kişi hem geçmişini, hem de bugününü tepsiye yansıtır. Kuru veya ıslak kum ve minyatür figürler kullanılır. Her figürün kendine özgü anlamı vardır. 2 yaşından itibaren tüm bireylere uygulanabilir.

Oyun, çocuğun dünyasıdır. Çocuk; sözel olarak ifade etmediği veya edemediği birçok olay ve duygularını oyunlarına yansıtır. Önemli olan o oyunların anlamlandırılması ve güven ilişkisinin kurulmasıyla birlikte yeniden yapılandırılmasıdır.

Kaygı ve korkular, travmalar, çekingenlik, kardeş kıskançlığı, davranış problemleri, iletişim kurmada güçlük, özgüven eksikliği, psikosomatik rahatsızlıklar, ailede yaşanan sorunlar gibi problemlerde oyun terapisi oldukça etkilidir.

 Oyun terapisi genelde 2-11 yaş arası çocuklarda kullanılır. Seanslar ortalama 45 dk sürmekle birlikte; terapi süresi ve sıklığı çocuğun problemine ve gelişimine göre farklılık gösterir. Genel itibariyle 12 seanstan az değildir.

Oyun terapisi ile çocuklar; zor duygularıyla başa çıkar, kendi kendilerine çözümler bulur, kendilerine saygı duymayı, duygularını ifade etmeyi, sorumluluk almayı, problemlere karşı yaratıcı çözümler bulmayı, sosyal beceriler geliştirmeyi, empati ve iletişim kurmayı, davranışlarını düzeltmeyi öğrenirler.

Oyun terapisinin bir çeşiti olan filial terapi; oyun terapisinden farklı olarak ebeveyn ile çocuğun etkileşimde olmasını sağlar. Yani terapistin öğretileri ışığında ebeveyn tarafından uygulanır. Therapist oyun seanslarını çocukla değil, anne baba ile yapar. Anne babaya her seansta farklı öğretiler kazandırır ve o hafta için farklı ödevler verir. Bu sayede anne ve baba çocuk ile terapötik oyun oynamayı, çocuğun oyununda ne anlatmak istediğini anlamayı, çocuğun iç dünyasına inmeyi, çocuğu ile doğru iletişim kurmayı, çocuğa oyununda özerklik kazandırmayı, çocuğun gelişimini takip etmeyi ve çocuk ile daha iyi ilişki kurmayı öğrenir.

Çocuk ise duygularını daha iyi ifade etmeyi, ebeveyni ile daha sağlıklı iletişim kurmayı, problem çözme becerilerini geliştirmeyi ve kendine olan güvenini arttırmayı öğrenir.

Kaynak: Çelik, P. (2020). Davranış Bilimleri Enstitüsü